Một thế hệ đi làm nhưng chưa bao giờ thật sự tan làm

Ngày trước, hết giờ làm là hết giờ làm. Điện thoại cá nhân và công việc còn khá tách biệt. Cuối tuần là khoảng thời gian thật sự nghỉ ngơi. Còn bây giờ, chỉ cần có internet là công việc có thể xuất hiện ở bất kỳ đâu: Trong bữa tối, lúc đang nằm xem phim, sáng cuối tuần vừa thức dậy hoặc thậm chí giữa một chuyến du lịch.

Rất nhiều dân văn phòng hiện tại có chung một thói quen: Mở mắt ra là check điện thoại trước tiên. Không phải để xem tin nhắn bạn bè, mà để xem có mail mới không, khách hàng có nhắn gì không, team có phát sinh việc gì không.

Nhiều người bắt đầu ngày mới bằng cảm giác phải cập nhật tình hình công việc ngay lập tức. Và điều đáng nói là chuyện này đang trở nên quá bình thường.

Ảnh minh hoạ Pinterest

Càng làm việc trong các ngành chạy theo tốc độ như truyền thông, agency, marketing, startup, thương mại điện tử hay content, cảm giác phải luôn có mặt càng rõ hơn. Điện thoại rung là phản xạ nhìn ngay. Thấy thông báo công việc là khó bỏ qua. Có người đi ăn với bạn vẫn tranh thủ trả lời tin nhắn. Có người đang nghỉ phép nhưng laptop vẫn mở cạnh giường khách sạn để “phòng trường hợp cần”.

Không phải lúc nào công ty cũng ép trực tiếp. Nhưng môi trường làm việc hiện tại khiến rất nhiều người tự hình thành áp lực phải phản hồi nhanh, phải online thường xuyên, phải sẵn sàng xử lý việc bất cứ lúc nào.

Kiểu tâm lý khá phổ biến ở dân văn phòng bây giờ: Chỉ cần rep chậm là bắt đầu thấy áy náy. Thấy sếp nhắn mà chưa trả lời thì không yên. Thấy team đang nói chuyện công việc trong group là muốn vào check ngay. Có người đang xem phim nhưng đầu óc vẫn nhớ mình chưa reply một email. Có người cuối tuần đi cafe vẫn mở laptop vì sợ bỏ sót deadline.

Dần dần, trạng thái làm việc không còn nằm ở số giờ hành chính nữa. Nó trở thành một kiểu “always on” kéo dài suốt cả ngày.

Một trong những lý do lớn nhất là công nghệ khiến ranh giới công việc gần như biến mất. Trước đây muốn liên lạc còn phải gọi điện hoặc chờ tới hôm sau. Còn hiện tại, chỉ cần một tin nhắn trên Viber, Telegram, Messenger hoặc email là công việc có thể chen vào mọi khoảng thời gian cá nhân.

Vấn đề là công việc hiếm khi dừng lại ở đúng một tin nhắn.

Ảnh minh hoạ Pinterest

Rất nhiều người từng trải qua cảm giác chỉ định check điện thoại 5 phút nhưng cuối cùng lại mở laptop xử lý luôn một loạt việc phát sinh. Não bộ gần như không có thời gian chuyển hẳn sang trạng thái nghỉ ngơi. Lúc nào cũng trong tâm thế có thể bị kéo vào việc tiếp theo.

Đó cũng là lý do nhiều dân văn phòng hiện tại cảm thấy mình nghỉ nhưng không thật sự hồi phục. Ngay cả khi đang ở nhà, đầu óc vẫn lơ lửng với deadline, task chưa xong, file chưa gửi hoặc cuộc họp sáng mai. Có người ngủ không sâu vì quen kiểm tra điện thoại giữa đêm. Có người sáng chủ nhật vừa tỉnh dậy đã thấy tim đập nhanh vì nhớ ra chưa trả lời một email hôm trước.

Kiểu căng thẳng này khác với áp lực công việc thông thường. Nó không phải lúc nào cũng quá dữ dội nhưng kéo dài âm ỉ. Cảm giác lúc nào cũng phải available khiến đầu óc rất khó được nghỉ ngơi hoàn toàn.

Một điều khá thú vị là nhiều người từng nghĩ đây là dấu hiệu của sự chuyên nghiệp. Rep nhanh, online liên tục, hỗ trợ mọi lúc thường được xem là chăm chỉ, nhiệt tình và có trách nhiệm. Nhưng sau vài năm đi làm, không ít người bắt đầu nhận ra sự available quá mức đôi khi chỉ khiến công việc mở rộng vô hạn.

Bạn rep càng nhanh, mọi người càng quen với tốc độ đó. Bạn càng dễ gọi, bạn càng thường xuyên bị gọi. Và tới một lúc nào đó, việc luôn có mặt trở thành điều mặc định thay vì nỗ lực được ghi nhận. Trong khi đó hiệu suất công việc thực tế chưa chắc tăng tương ứng.

Việc liên tục bị ngắt quãng bởi thông báo và tin nhắn khiến khả năng tập trung sâu giảm đáng kể. Nhưng môi trường công sở hiện tại lại đang vận hành theo hướng ngược lại: Ai cũng online, ai cũng phản hồi liên tục, ai cũng có thể tìm nhau mọi lúc. Kết quả là rất nhiều người đi làm trong trạng thái đầu óc luôn căng ra. Không đủ nghiêm trọng để gọi là khủng hoảng, nhưng cũng không đủ thư giãn để hồi phục năng lượng thật sự.

Điều này đặc biệt rõ sau tuổi 28-30, khi dân văn phòng bắt đầu ý thức rõ hơn về sức khoẻ tinh thần và năng lượng cá nhân. Nhiều người không còn muốn sống trong cảm giác vừa ăn tối vừa nghĩ tới công việc, hoặc đi chơi mà điện thoại luôn úp ngửa vì sợ miss tin nhắn.

Đó cũng là lý do vài năm gần đây, khái niệm ranh giới công việc bắt đầu được nhắc tới nhiều hơn. Người trẻ không hẳn lười đi hay thiếu trách nhiệm hơn trước. Họ chỉ bắt đầu nhận ra rằng nếu công việc chiếm toàn bộ sự chú ý của mình suốt cả ngày, rất khó để duy trì cuộc sống đó lâu dài.

Vì cuối cùng, một công việc tốt không nên khiến người ta có cảm giác phải trực 24/7 mới giữ được vị trí của mình.