Trong thời đại số, việc chụp và gửi ảnh Căn cước công dân (CCCD) qua Zalo, Messenger hay các nền tảng trực tuyến đã trở thành thói quen phổ biến trong nhiều thủ tục như đăng ký dịch vụ, ứng tuyển việc làm hoặc giao dịch tài chính. Tuy nhiên, hành động tưởng chừng đơn giản này lại tiềm ẩn nhiều rủi ro liên quan đến an toàn dữ liệu cá nhân và nguy cơ bị mạo danh danh tính.
Căn cước công dân – “chìa khóa” định danh số của mỗi công dânCCCD không chỉ là một loại giấy tờ tùy thân thông thường mà còn được xem như “chìa khóa số” chứa toàn bộ dữ liệu định danh cá nhân. Trên thẻ CCCD gắn chip hiện nay có nhiều thông tin quan trọng của một người như họ tên, số định danh cá nhân, ngày tháng năm sinh, quê quán, nơi thường trú, hình ảnh khuôn mặt và mã QR chứa dữ liệu điện tử.
Khi những thông tin này rơi vào tay đối tượng xấu, chúng có thể bị khai thác để thực hiện hành vi lừa đảo hoặc thậm chí tiếp cận người thân của nạn nhân để tiếp tục mở rộng kịch bản gian lận. Đáng lo ngại, nhiều trường hợp không xuất phát từ việc mất CCCD bản gốc, mà chỉ từ một bức ảnh CCCD từng được người dùng gửi qua mạng xã hội hoặc email cho bên thứ ba trong các giao dịch như đăng ký tài khoản, mua bán online hay hồ sơ xin việc.
Thực tế trong thời gian gần đây, không ít trường hợp người dân nhận được cuộc gọi thông báo có khoản vay đứng tên mình, dù bản thân không hề thực hiện giao dịch. Trong tâm lý hoang mang, một số người đã làm theo hướng dẫn của đối tượng lừa đảo và rơi vào bẫy mất tiền hoặc phát sinh rắc rối pháp lý không đáng có.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, chỉ với hình ảnh CCCD hai mặt kèm ảnh chân dung, kẻ gian hiện chưa thể dễ dàng mở sim chính chủ, mở tài khoản ngân hàng hay vay tiền tại các tổ chức tín dụng hợp pháp. Nguyên nhân là do các quy trình hiện nay đều yêu cầu xác thực sinh trắc học, nhận diện trực tiếp hoặc qua eKYC với nhiều lớp bảo mật. Vì vậy, khi nhận được các cuộc gọi “báo nợ” từ những khoản vay không có thật, mọi người tuyệt đối không hoảng sợ hay làm theo yêu cầu của đối tượng mà cần bình tĩnh xác minh thông tin qua các kênh chính thống.
Mặc dù không đủ để thực hiện các giao dịch tài chính hợp pháp, thông tin từ CCCD vẫn có thể bị khai thác theo nhiều cách khác. Kẻ xấu có thể sử dụng dữ liệu để tạo tài khoản mạng xã hội giả mạo, mạo danh chủ sở hữu để nhắn tin lừa đảo người thân, bạn bè, hoặc đăng tải nội dung sai sự thật nhằm gây ảnh hưởng đến uy tín cá nhân.
Cách hạn chế rủi ro khi dùng CCCD
Trước những rủi ro ngày càng gia tăng, việc bảo vệ thông tin CCCD cần được thực hiện một cách chủ động và thường xuyên. Theo các chuyên gia an ninh mạng, người dùng không nên chia sẻ hình ảnh CCCD lên mạng xã hội. Nguyên nhân là vì dù chỉ là ảnh mờ hay đã che một phần thông tin, kẻ gian vẫn có thể sử dụng công nghệ AI để khôi phục dữ liệu.
Bên cạnh đó, mọi người cũng nên hạn chế tối đa việc chụp và gửi CCCD qua Zalo, Facebook hay email cá nhân do đây là những nền tảng có nguy cơ bị tấn công hoặc đánh cắp dữ liệu. Thay vào đó, hãy ưu tiên sử dụng các kênh chính thức, có bảo mật cao hoặc hệ thống upload an toàn do đơn vị cung cấp.
Trong trường hợp cần cung cấp CCCD cho các đơn vị uy tín như ngân hàng, nhà mạng hoặc nền tảng dịch vụ, người dùng nên ưu tiên thực hiện thủ tục trực tiếp tại quầy giao dịch hoặc tại các trung tâm chính thức để đảm bảo an toàn thông tin. Việc làm trực tiếp giúp hạn chế tối đa nguy cơ lộ lọt dữ liệu so với hình thức gửi ảnh CCCD qua môi trường trực tuyến. Đặc biệt, người dùng nên sử dụng các dịch vụ tra cứu thông tin bị rò rỉ định kỳ và đăng ký nhận cảnh báo nếu có rò rỉ mới.
Trong bối cảnh dữ liệu cá nhân ngày càng trở thành mục tiêu của tội phạm mạng, việc lộ ảnh CCCD không còn là tình huống hiếm gặp. Tuy nhiên, nếu được xử lý đúng cách và kịp thời, người dùng hoàn toàn có thể giảm thiểu đáng kể nguy cơ bị mạo danh, lừa đảo hoặc thiệt hại tài chính.
Các chuyên gia khuyến cáo, bên cạnh việc nâng cao cảnh giác, mỗi cá nhân cần chủ động kiểm tra dấu hiệu bất thường liên quan đến thông tin cá nhân của mình, đồng thời cảnh báo cho người thân khi phát hiện rủi ro tương tự.
(Tổng hợp)
