Ảnh hưởng chiến sự Trung Đông, Cục Hàng không đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ như thời Covid-19

Theo Cục Hàng không, cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ-Israel và Iran có tính chất phức tạp, chưa xác định thời điểm kết thúc, sẽ khiến thị trường vận tải hàng không phải đối mặt với tình hình hết sức khó khăn trong các tháng tới đây do việc tăng giá nhiên liệu, sụt giảm nhu cầu du lịch, giao thương trực tiếp, đứt gãy chuỗi cung ứng hàng hóa và việc siết chặt chi tiêu của người dân. 

Điều này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến các hãng hàng không Việt Nam cũng như các đơn vị cung cấp dịch vụ ngành hàng không khi đã chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực để phục vụ dịp cao điểm 30/4-1/5, cao điểm Hè 2026 cũng như mục tiêu tăng trưởng 2 con số của năm 2026. 

Cụ thể, do giá nhiên liệu hàng không tăng đột biến và giảm nguồn cung toàn cầu, sẽ có nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không cung cấp cho hãng hàng không Việt Nam ngay từ đầu tháng 4/2026 và các tháng tiếp theo là hiện hữu.

Mặt khác, chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35–40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không, nên việc giá nhiên liệu tăng cùng với việc phải điều chỉnh đường bay tránh các khu vực không phận đóng đã khiến chi phí khai thác của các hãng bay tăng mạnh. 

Theo các hãng hàng không, chi phí của Vietnam Airlines có thể tăng thêm 50–60% mỗi tháng so với trước xung đột, Sun PhuQuoc Airways tăng khoảng 30%, còn VietJet Air ước tính phát sinh thêm khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi tháng. Giá nhiên liệu tăng cao khiến nhiều đường bay kém hiệu quả, buộc các hãng phải rà soát lại kế hoạch khai thác từ tháng 4/2026, đồng thời cũng tạo áp lực chi phí lên các cảng hàng không và đơn vị phục vụ mặt đất.

Từ cuối tháng 2/2026, xung đột quân sự giữa Mỹ - Israel và Iran leo thang nghiêm trọng, dẫn đến việc Iran đe dọa và trên thực tế gần như đóng hoàn toàn eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển hơn 20% sản lượng dầu toàn cầu, phần lớn cung cấp cho Châu Á.

Trước những diễn biến phức tạp của tình hình chiến sự tại Trung Đông và nguy cơ tác động đến nguồn cung cũng như giá nhiên liệu hàng không, Cục Hàng không Việt Nam đã chủ động làm việc, phối hợp với các hãng hàng không, các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) và Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) để triển khai nhiều giải pháp ứng phó.

Trong đó, đối với các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không, các đơn vị đang tích cực tìm kiếm và mở rộng thêm các nguồn cung mới từ các thị trường như Hàn Quốc, Brunei, Ấn Độ và Nhật Bản nhằm đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. 

Đồng thời, việc điều phối tồn kho giữa các kho nhiên liệu trong toàn quốc cũng được thực hiện chặt chẽ nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định cho hoạt động khai thác bay. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng đang làm việc với hai nhà máy lọc dầu trong nước là Dung Quất và Nghi Sơn để tăng khối lượng mua nhiên liệu từ nguồn nội địa trong khả năng cho phép.

Đối với các hãng hàng không, Cục Hàng không Việt Nam yêu cầu các doanh nghiệp chủ động xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh phù hợp với từng kịch bản diễn biến của chiến sự và biến động giá nhiên liệu, qua đó giảm thiểu rủi ro thua lỗ và nguy cơ mất cân đối dòng tiền. 

Các hãng cũng đang rà soát lại kế hoạch khai thác, đặc biệt là các đường bay nội địa theo từng giai đoạn và theo nhu cầu thực tế của thị trường. Đồng thời, các hãng tăng cường phối hợp với các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu để đánh giá nhu cầu sử dụng nhiên liệu Jet A-1, từ đó đảm bảo sản lượng tra nạp phù hợp với nhu cầu khai thác thực tế.

Bên cạnh đó, các hãng hàng không được khuyến nghị tiếp tục tối ưu hóa chi phí khai thác nhưng vẫn phải đảm bảo duy trì mạng đường bay và kế hoạch bay đã xây dựng. 

Một hướng đi khác cũng được khuyến khích là tăng cường phối hợp với ngành du lịch để nghiên cứu mở mới hoặc tăng tần suất khai thác tới các thị trường tiềm năng như châu Mỹ, châu Phi, châu Úc, Đông Âu, cũng như các thị trường truyền thống có sức tăng trưởng tốt như Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Cục Hàng không Việt Nam cũng yêu cầu các hãng thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ thanh toán đối với các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu nhằm đảm bảo các đơn vị này có đủ nguồn lực tài chính để chuẩn bị nguồn nhiên liệu cho hoạt động khai thác bay. Đồng thời, trong quá trình tiết giảm chi phí, các hãng vẫn phải đảm bảo chất lượng dịch vụ tương xứng, công khai minh bạch thông tin và chủ động truyền thông tới hành khách, kịp thời giải đáp và xử lý các kiến nghị phát sinh.

Về phía các đơn vị khai thác hạ tầng hàng không, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam cùng các doanh nghiệp tại các cảng hàng không như Vân Đồn và Phú Quốc đang nghiên cứu các phương án giảm giá, giảm phí hoặc giãn thời hạn thanh toán cho các hãng hàng không, tương tự như các chính sách hỗ trợ đã áp dụng trong giai đoạn dịch Covid-19. Đồng thời, các đơn vị cũng xây dựng phương án bố trí vị trí đậu tàu bay và tổ chức phục vụ mặt đất trong trường hợp các hãng hàng không phải cắt giảm khai thác do thiếu nguồn nhiên liệu.

Trong khi đó, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam tiếp tục nghiên cứu và đề xuất các phương án quản lý, điều hành bay hiệu quả nhằm tối ưu hóa đường bay, giảm thời gian bay và góp phần tiết kiệm nhiên liệu cho các hãng hàng không.

Về phía cơ quan quản lý, Cục Hàng không Việt Nam cũng đang triển khai các biện pháp miễn trừ liên quan đến việc sử dụng giờ hạ cất cánh (slot) tại các cảng hàng không đối với những hãng hàng không bị ảnh hưởng bởi tình hình chiến sự tại Trung Đông, tạo điều kiện để các hãng linh hoạt điều chỉnh kế hoạch khai thác.

Các chính sách hỗ trợ nhằm giảm thiểu những tác động từ diễn biến giá nhiên liệu có xu hướng gia tăng và bảo đảm khả năng duy trì hoạt động khai thác của các hãng hàng không Việt Nam.

Để ổn định tình hình lâu dài, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ, Quốc hội và các bộ, ngành liên quan xem xét một số chính sách hỗ trợ nhằm giảm thiểu tác động của việc giá nhiên liệu tăng cao đối với ngành hàng không.

Cụ thể, kiến nghị Chính phủ sớm ban hành nghị định sửa đổi thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. Đồng thời đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5/2026 và bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống mức phù hợp.

Ngoài ra, kiến nghị cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động giá nhiên liệu thực tế, cũng như xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay nội địa trong trường hợp cần thiết để đảm bảo khả năng duy trì hoạt động khai thác của các hãng hàng không.

Một nội dung quan trọng khác là việc thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các quốc gia có chính sách hạn chế xuất khẩu nhiên liệu như Thái Lan hoặc Trung Quốc, nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không Việt Nam thực hiện các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký kết cũng như tiếp cận nguồn cung trong tương lai. Đồng thời, Cục Hàng không Việt Nam cũng đề xuất tiếp tục áp dụng chính sách giảm 50% một số loại phí trong lĩnh vực hàng không như phí cất hạ cánh và phí điều hành bay, tương tự các chính sách đã triển khai trong giai đoạn dịch Covid-19.

Bên cạnh đó, Cục Hàng không Việt Nam cũng đề xuất Bộ Xây dựng đề nghị Ban Tuyên giáo Trung ương định hướng các cơ quan báo chí tăng cường thông tin kịp thời về những tác động của tình hình chiến sự Trung Đông đối với hoạt động hàng không, cũng như các chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với doanh nghiệp trong ngành. Qua đó giúp người dân hiểu rõ hơn về những khó khăn của ngành hàng không và chia sẻ trên tinh thần hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Đồng thời, Cục Hàng không Việt Nam cũng đề nghị Bộ Xây dựng có ý kiến với các bộ, ngành liên quan tiếp tục phối hợp triển khai các giải pháp hỗ trợ. Trong đó, Bộ Tài chính được kiến nghị tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ về thuế và phí cho các doanh nghiệp hàng không. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam xem xét tăng hạn mức tín dụng và nâng mức bảo lãnh L/C cho các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định.

Bộ Công Thương được đề nghị thúc đẩy mở rộng nguồn cung nhiên liệu cho thị trường, đồng thời chỉ đạo các nhà máy lọc dầu trong nước như Dung Quất và Nghi Sơn tăng tối đa công suất sản xuất nhiên liệu Jet A-1 để cung cấp cho các hãng hàng không với mức giá hợp lý. 

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao hỗ trợ làm việc với các quốc gia và nhà chức trách hàng không quốc tế để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tiếp cận nguồn nhiên liệu cũng như duy trì các slot lịch sử của các hãng hàng không Việt Nam.